प्रकरण ७: सामान्यपदार्थः – द्रव्यांचे वर्गीकरण (Classification of Material and Non-material Substances)

(Translation Under Progress)

१०.०: ३११.१३अथसामान्यपदार्थनिरूपणम् ।

१०: ३११.१४सामान्यम्द्विविधम्परमपरम्च। स्वविषयसर्वगतमभिन्नात्मकमनेकवृत्तिएकद्विबहुष्वात्मस्वरूपानुगमप्रत्ययकारिस्वरूपाभेदेनाधारेषुप्रबन्धेनवर्तमानमनुवृत्तिप्रत्ययकारणम्। कथम्प्रतिपिण्डम्सामान्यापेक्षम्प्रबन्धेनज्ञानोत्पत्तावभ्यासप्रत्ययजनिताच्चसंस्कारादतीतज्ञानप्रबन्धप्रत्यवेक्षणाद्यदनुगतमस्तितत्सामान्यमिति। तत्रसत्तासा

न्यम्परमनुवृत्तिप्रत्ययकारणमेव । यथापरस्परविशिष्टेषुचर्मवस्त्रकम्बलादिष्वेकस्मानिलद्रव्याभिसम्बन्धात्नीलम्निलमितिप्रत्ययानुवृत्तिःतथापरस्परविशिष्टेषुद्रव्यगुणकर्मस्वविशिष्टासत्सदितिप्रत्ययानुवृत्तिःसाचार्थान्तराद्भवितुमर्हतीतियत्तदर्थानतर्म्सासत्तेतिसिद्धा ।

१०: ३१२.३सत्तानुसम्बन्धात्सत्सदितिप्रत्ययानुवृत्तिःतस्मात्सासामान्यमेव। अपरम्द्रव्यत्वगुणत्वकर्मत्वादिअनुवृत्तिव्यावृत्तिहेतुत्वात्सामान्यम्विशेषश्चभवति। तत्रद्रव्यत्वम्परस्परविशिष्टेषुपृथिव्यादिष्वनुवृत्तिहेतुत्वात्सामान्यम्गुणकर्मभ्योव्यावृत्तिहेतुत्वात्विशेषः। तथागुणत्वम्परस्परविशिष्टेषुरूपादिष्वनुवृत्तिहेतुत्वात्सामान्यम्द्रव्यकर्मभ्योव्यावृत्तिहेतुत्वात्विशेषः। तथाकर्मत्वम्परस्परविशिष्तेषूत्क्षेपणादिष्वनुवृत्तिप्रत्ययहेतुत्वात्सामान्यम्द्रव्यगुणेभ्योव्यावृत्तिहेतुत्वाद्विशेषःेवम्पृथिवीत्वरूपत्वोत्क्षेपणत्वगोत्वघटत्वपटत्वादीनामपिप्राण्यप्राणिगतानामनुवृत्तिव्यावृत्तिहेतुत्वात्सामान्यविशेषभावःसिद्धः। एतानितुद्रव्यत्वादीनिप्रभूतविषयत्वात्प्राधान्येनसामान्यानिस्वाश्रयविशेषकत्वाद्भक्त्याविशेषाख्यानीति ॥

१०: ३१४.१५लक्षणभेदादेषाम्द्रव्यगुणकर्मभ्यःपदार्थान्तरत्वम्सिद्धम्। अतएवचनित्यत्वम् । द्रव्यादिषुवृत्तिनियमात्प्रत्ययभेदाच्चपरस्परतश्चान्यत्वम् । प्रत्येकम्स्वाश्रयेषुलक्षणाविशेषाद्विशेषलक्षणाभावाच्चैकत्वम्। यद्यप्यपरिच्छिन्नदेशानिसामान्यानिभवन्तितथाप्युपलक्षणनियमात्कारणसामग्रीनियमाच्चस्वविषयसर्वगतानि । अन्तरालेचसम्योगसमवायवृत्त्यभावादव्यपदेश्यानीति ॥

१०.०: ३१४.२३इतिप्रशस्तपादभाष्येसामान्यपदार्थःसमाप्तः ॥

>>>अनुक्रमणिका ( Back to Table of Content): पदार्थधर्मसंग्रह : प्रशस्तपाद ऋषी

Advertisements

You may also like...

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

error: Content is protected !!
%d bloggers like this: