प्रकरण ५.२.२२ धर्म Natural Behavior

८.२२: २७२.८धर्मःपुरुषगुणः । कर्तुःप्रियहितमोक्षहेतुःतीन्दिर्योऽन्त्यसुखसंविज्ञानविरोधीपुरुषान्तह्करणसम्योगविशुद्धाभिसन्धिजःवर्णाश्रमिणाम्प्रतिनियतसाधननिमित्तः । तस्यतुसाधनानिश्रुतिस्मृतिविहितानिवर्णाश्रमिणाम्सामान्यविशेषभावेनावस्थितानिद्रव्यगुणकर्माणि। तत्रसामान्यानिधर्मेश्रद्धाअहिंसाभूतहितत्वम्सत्यवचनमस्तेयम्ब्रहमचर्यमनुपधाक्रोधवर्जनमभिषेचनम्शिचिद्रव्यसेवनम्विशिष्टदेवताभक्तिरुपवासोऽप्रमादश्च । ब्राह्मणक्षचियवैश्यानामिज्याध्ययनदानानिब्राह्मणस्यविशिष्टानिप्रतिग्रहाध्यापनयाजनानिस्ववर्णविहिताश्चसंस्काराः। क्षत्रियस्यसम्यक्प्रजापालनमसाधुनिग्रहोयुद्धेष्वनिवर्तनम्स्वकीयाश्चसंस्काराः। वैश्यस्यक्रियविक्रयकृषिपशुपालनानिस्वकीयाश्चसंस्काराः। शूद्रस्यपूर्ववर्णपारतन्त्र्यममन्त्रिकाश्चक्रियाः। आश्रमिणाम्तुब्रह्मचारिणोगुरुकुलनिवासिनःस्वशास्त्रविहितानिगुरुशुश्रूषाग्नीन्धनभैक्ष्याचरणानिमधुमांसदिवास्वप्नांजनाभ्यञजनादिवर्जनम्च ।
८.२२: २७३.१विद्याव्रतस्नातकस्यकृतदारस्यगृहस्थस्यशालीनयायावरवृत्त्युपार्जितैरर्थैर्भूतमनुष्यदेवपितृब्रह्माख्यानाम्पञ्वानाम्महायज्ञानम्सायम्प्रातरनुष्ठानमेकाग्निविधानेनपाकयज्ञसंस्थानाम्चनित्यानाम्शक्तौविद्यमानायामग्न्याधेयादीनाम्चहविर्यज्ञसंस्थानामग्निष्टोमादीनाम्सोमयज्ञसंस्थानाम्च। ऋत्वन्तरेषुब्रह्मचर्यमपत्योत्पादनम्च । ब्रह्मचारिणोगृहस्थस्यवाग्रामान्निर्गतस्यवनवासोवल्ककाजिनकेशश्मश्रुनखरोमधारणम्च । वन्यहुतातिथिशेषभोजनानिवानप्रस्थस्य । त्रयाणामन्यतमस्यश्रद्धावतःसर्वभूतेभ्योनित्यमभयम्दत्त्वासम्न्यस्यस्वानिकर्माणियमनियमेष्वप्रमत्तस्यषट्पदार्थप्रसंख्यानाद्योगप्रसाधनम्प्रव्रजितस्येति। दृष्टम्प्रयोजनमनुद्दिश्यैतानिसाधनानिभावप्रसादम्चापेक्ष्यात्ममनसोःसम्योगाद्धर्मोत्पत्तिरिति ॥

Back To: प्रकरण ५.२: गुणपदार्थः : द्रव्यांच्या गुणांविषयी सविस्तर (Details regarding the Properties of Material and Non-material Substances)